Dikkat eksikliğinde hatalı yaklaşım olumsuz davranışları pekiştiriyor

- Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan:- "Anne, baba veyahut öğretmen farkında olmadan olumsuz davranışı pekiştirirler. Böyle davranış bozukluğu olan çocuklarda, hiperaktivite olup da kurallara uymayan ya da söz dinlemeyen çocuklarda problem üzerine ilişki kurduğumuz zaman bu problemi pekiştirmiş oluyoruz"

EKONOMİ 04.10.2022, 10:42
Dikkat eksikliğinde hatalı yaklaşım olumsuz davranışları pekiştiriyor

İSTANBUL (AA) - Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) olan çocuklarda anne, baba ya da öğretmenin farkında olmadan olumsuz davranışı pekiştirebileceklerini belirterek, doğru yaklaşımın çocuğa yönelik özel strateji geliştirilmesi olduğunu bildirdi.

Üniversitesinden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Tarhan, ekim ayının her yıl DEHB farkındalık ayı olarak anıldığını aktararak, konuya ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Tarhan, DEHB tanısını koymak için birtakım testler uygulandığını, özellikle okulda dersten sıkılan çocuklara tanı koymanın daha kolay olduğunu belirterek, çocuklara DEHB tanısı için yarım gün süren testler uygulandığını kaydetti.

DEHB'li çocuklara doğru yaklaşımla ilgili günümüzde öğretmenlere özel eğitim de verildiğine işaret eden Tarhan, "Öğretmenlerin de bu çocuklara yaklaşımla ilgili zorlanmaları gündeme gelebiliyor. Örneğin sınıfta bir çocukta hiperaktivite var. Çocuk kıpır kıpır diyelim. Böyle durumlarda öğretmen şöyle düşünüyor. 'Bu çocuğun benim dersime ilgisi zayıf. Benim dersimle ilgilenmiyor ya da benim dersim onun için sanki önemsiz.' Öğretmen çocuğun kendi dersine önem vermediğini düşünerek alınganlık gösterebilir ya da çocuğun kasıtlı olarak böyle davrandığını düşünmeye başlıyor.

Böyle durumda da çocukla ilgili düşüncesi artık duyguya dönüşebiliyor. Çocuğa karşı öfkeleniyor ya da çocuğa ters davranıyor. Çocuğu gözlemler, hatalarını bulur ve azarlar. Çocuğu susturur." ifadelerini kullandı.

Tarhan, öğretmenin bu tür yaklaşımlarının çocuk üzerindeki etkilerine dikkati çekerek, "Çocukta böyle durumlarda ne olur? Problemin farkında olunmadığı için öğretmeni tepkili davranır. Anne ve baba da yapar bunu. Anne, baba veyahut öğretmen farkında olmadan olumsuz davranışı pekiştirirler.

Böyle davranış bozukluğu olan çocuklarda, hiperaktivite olup da kurallara uymayan ya da söz dinlemeyen çocuklarda problem üzerine ilişki kurduğumuz zaman bu problemi pekiştirmiş oluyoruz. Bu çocuk onu ilgi çekme ya da iletişim yöntemi olarak görüyor. Halbuki o çocuklara yönelik olarak öğretmen ve ebeveynlerin çocuğa özel strateji geliştirmesi lazım." bilgisini verdi.

- "Anne ve baba çocuğu yönetmeyi bilmeli"

DEHB'li çocukla anne ve baba arasında yaşanan gerilimin bir süre sonra ego savaşı haline gelebileceğini vurgulayan Tarhan, bu gerilimde kaybedenin hep büyükler olduğunu, böyle durumlarda evde psikolojik üstünlüğün baba ve annede olduğunu, çocuk için strateji üretilmesi gerektiğini aktardı.

Prof. Dr. Tarhan, çocuğun mutlaka olumlu davranışlarının pekiştirilmesi gerektiğini vurgulayarak, "Anne ve baba çocuğun olumlu hareketlerini 'Bak ne güzel yaptın, bak odanı ne güzel topladın. Bak ne güzel ayakkabını yerine koydun. Dersini çalıştın.' şeklinde pekiştirecek. Olumlu davranışlar üzerine pekiştirme yapınca çocuk 'Annem babam beni seviyormuş' diye düşünür ve olumsuz davranışları pekiştirmez. Bu psikoeğitim diye geçiyor. Anne ve babaya psikoeğitim olarak bunları öğretiyoruz." değerlendirmesini yaptı.

DEHB tedavisinin sadece ilaçla değil psikoeğitimle de yapıldığı bilgisini veren Prof. Dr. Tarhan, şunları kaydetti:

"Tedaviler sadece ilaçla olmuyor. İlaç, tedavinin 3'te biridir. 3'te 2'si de eğitimdir. Bazı durumlarda stres altında soğukkanlı kalma beceriler var. Onu çalışıyoruz. Bilgisayarda eğitim modülleri var. Yeni mesela Viyana test sistemi var. Onu uyguluyoruz. Rehabilitasyon ve dikkat eğitimi bilgisayarda yapılıyor. Bu yöntem, beynin ön bölgesi için egzersiz oluyor. Nasıl fizik tedavide zayıf kaslar için egzersiz yapılır ve geliştirilir. Beyindeki ön bölgeyi zihinsel egzersizlerle bilgisayar kullanarak geliştiren programlar var. Bunlar yapay zekanın getirdiği kolaylıklar. Biz onları kullanıyoruz."

Tarhan, DEHB'li çocuklara yaklaşımda anne ve babaya sembolik ödül sisteminin de öğretildiğine işaret ederek, "Bu çocuklar ile devamlı davranış üzerinden ilişki kurmak yerine sembolik ödül sistemi kullanılmasını da tavsiye ediyoruz. Mesela çocuğa evde günlük tutması sağlanır. Bir tablo hazırlanıp odasına asılabilir.

'Dişini fırçaladın mı?' Fırçaladıysa artı fırçalamadıysa eksi konur. Odasını düzelttiyse artı, düzeltmediyse eksi konur. Hafta sonu semboller toplanır. Belli bir puanı geçtiği zaman ödüllendirilir, bu ödül, istediği bir şey olur. Toplamadıysa o haftaki ödülü verilmez. Sembolik davranış eğitimi ve sembolik ödül sistemi diyoruz. Bu uygulanırsa çocuk hem dürtü kontrolünü hem de sabırlı olmayı öğreniyor. Bu dayanıklılık eğitimidir." yorumunu yaptı.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Günün Anketi Tümü
Midyatgazete.com'un En Çok Hangi Hizmetinden Faydalanıyorsunuz?
Namaz Vakti 01 Aralık 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 15 34
2. Rizespor 14 25
3. Pendikspor 14 25
4. Keçiörengücü 14 25
5. Boluspor 14 25
6. Samsunspor 14 24
7. Manisa FK 14 23
8. Bodrumspor 14 22
9. Bandırmaspor 14 21
10. Sakaryaspor 15 19
11. Altay 14 18
12. Adanaspor 14 17
13. Göztepe 13 17
14. Tuzlaspor 14 16
15. Erzurumspor 14 14
16. Altınordu 14 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 14 7
19. Denizlispor 14 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Günün Karikatürü Tümü